Feeds:
Innlegg
Kommentarar

Kan ikkje heilt dy meg for ein liten kommentar om den US-anske presidentvalkampen eg heller. Det vart rett og slett for mykje etter det tredje ordskiftet mellom dei to kandidatane.  (Og det kan henda denne blir utvida etter kvart.)

Trump må vera noko av det mest fælslege, sleipe og inkompetente eg har sett. I byrjinga av nominasjonsvalkampen trudde eg han var med for showet – og sanneleg om kjenner meg sikker no. Truleg tapar han. Men – det er eit stort men:

Det politikarar i USA likevel må ta på alvor, er dei straumdraga i samfunnet som fører fram til ein slik kandidat. Den etablerte politiske eliten i dei to partia må ta dei som stør han alvorleg. Dette er i mange tilfelle fortvilte, arbeidslause, lågtutdanna folk som har tapt mykje på globalisering og endring. Ein må òg hugsa støtta unge og har gitt til Bernie Sanders. Det er nokre understraumar frå fleire sider som har kome til overflata i denne valkampen.

Kanskje kan ein ikkje bli president i framtida utan heilt vesentlege reformar i det politiske systemet i USA. Ein kan sjå mykje av det same i Storbritannia med Brexit. Det nokså udemokratiske systemet med einmannskrinsar i begge land, fører til at store delar av røystene ikkje får representasjon i parlamenta.

No er det ikkje noka englekampanje frå noko hald i denne presidentvalkampen, men skilnaden i framtoning er i det minste enorm. Det er særleg ein bit eg synest er interessant å framheva om retorikken til dei to: Sjå på skilnaden i måten dei to vel å bruka sluttappellen i den siste debatten. Kontrasten er mildt tala grell. Både stil, førebuing og innhald viser at dei to ikkje er i same divisjon som politikarar.

(De finn det om de går nesten til slutten her https://tv.nrk.no/…/presidentvalg-u…/NNFA41013516/19-10-2016 .)

Å handtera ei krise er å utøva (opplevd) ansvar. Når ei krise oppstår, vert det peika på nokon som har, eller kanskje burde ha og ta ansvar.  Den som har eller vert tillagd ansvar, kan oppleva ei krise for imaget, og må respondera for å gjenoppretta dette. Korleis kan ein organisasjon eller ei verksemd respondera under ei krise og når imaget er under åtak? Og korleis kjem ein fram til den beste responsstrategien?*

Les meir »

Korleis organiserer og samordnar vi oss for samfunnstryggleik og krisehandtering i Noreg? Er samordningsstrukturane svake på dette området? Dette skal eg freista å gje nokre svar på i denne artikkelen*.

(* Dette er opprinneleg svar på eksamen i kriseleiing (15 stp. A.) på årsstudiet i krisehandtering ved Høgskolen i Hedmark 1.-8.12.2014. (Men med eit nytt etterord.)
Oppgåva hadde utgangspunkt i eit tekstutdrag frå Fimreite et al (2014:11):
«En overordnet problemstilling er hvordan organisering for samfunnssikkerhet har konsekvenser for krisehåndtering. Det norske forvaltningsapparatet er preget av mektige fagdepartementer og relativt selvstendige, offentlige organisasjoner. Som en følge av dette er det svak samordning på tver av sektorer og nivåer …»
– Gjør rede for det strukturelle perspektivet på samordning på nasjonalt, regionalt og kommunalt nivå. Bruk eksempler.
– Drøft påstanden tilforfatterne at den strukturelle samorningen er svak på tvers av sektorer og nivåer. Trekk inn kultur, kommunikasjon og relasjonsledles i drøftingen. Bruk eksempler. Omfang: ti sider.)

Les meir »

Det hender eg er så heldig å få vera medlesar og språkrådgjevar på oppgåver, avhandlingar og rapportar. Det er kjekt og lærerikt. For ei tid attende laga eg ei i lita verktøykasse til ein skribent som i utgangspunktet ikkje er tekstsnikkar, men derimot har andre yrkesfag. Når ein då stadig skal gje seg i kast med fagtekstar i akademiske studium, kan det vera greitt med nokre tips slik at ein fjernar nokre av dei tinga som skapar motstand i leseprosessen. Etter å ha lese fleire tekstar av same snikkar, ser ein gjerne kva som går att. Så her er nokre av dei tipsa eg gav for at han skulle kunna rydda litt langs neste veg sjølv. Tanken var å velja ut noko, ikkje køla på med alt mogleg – og på den målforma han sjølv nyttar. Værs’go!
Les meir »

jesuischarlie

Dei siste dagane har søkjelyset blitt retta mot kampfiksing i fotballen att. Denne gongen byrja det med at Erik Hagen i eit intervju med VG vedgjekk at han hadde gitt 3 000 dollar til ein dommar då han spelte i Zenit St. Petersburg. Til Dagsrevyen sa han seinare at han hadde gitt kraftig uttrykk for vreiden sin over at spelarane skulle vera med på slikt, men at han “følgde straumen”. Det er tid for nokre svært kritiske spørsmål til idrettsfolket.

Kvifor kastar ikkje idrettsfolk inn handkledet?
Kvifor følgde Erik Hagen straumen? Kampfiksing er berre éi grein i øvinga ugreie forhold i idretten. Kvifor kastar ikkje idrettsfolk inn handkledet når det går på etikk og moralen laus? Og kvifor hoppar ingen av med full openheit på grunn av uverdige forhold medan dei er aktive? Det er lett å forstå at ein ikkje vil mista karrieren, tapa pengar og meisterskap. Men kven må ikkje det når det vert avslørt at verksemda er etisk heilt på jordet?

“The Killing Fields of Qatar”
I det heile er det mange ting som får meg til å reagera på viljen toppidrettsfolk har til å delta der det er etiske problem. Det er freistande til dømes å døypa om stadiona som skal nyttast til fotball-VM i 2022 til The Killing fields of Qatar. Det har gått mange arbeidarliv der. I februar kunne The Guardian melda om ein rapport som viser at meir enn 400 nepalske arbeidarar har mista livet under bygginga.  Kvifor vil idrettsfolk konkurrera på slike stader når dei som lagar “leikestova” har det slik? Det vert rekna som ufint å dansa på ei grav. Men å konkurrera på eit grasfelt som er dødsstad er visst greitt. Her kan det bli tett med sørgjeband.

Les meir »

Det kan sjå ut til at nokre politikarar har problem med å forstå at munnen er ein del av kroppen. Er det difor dei slit med å vedta å få visse typar tannbehandling inn i same system som anna helsehjelp? Eller er det fare for at nokre trur tannhelse handlar mest om kosmetisk behandling og eit lite hol i ny og ne? Då skal det vera meg ei glede å fylla att kunnskapsholet – rotfylla det.

Eg synest rotfylling er eit godt døme, fordi diagnosen bak denne behandlinga viser korleis tilstandar i munn og tenner kan likna på tilsvarande på andre delar av kroppen. Men der ein i det eine tilfellet fort må ut med 6-7 000 kroner, det andre kanskje nokre eigendelar til fastlækjar og spesialisthelseteneste. Men dei siste overstig ikkje 2040 kroner i 2013 (sjå lenkje til Helfo nedanfor).

Sidan eg meiner dette er eit så talande døme, skal eg forklara det nokså inngåande. Bakgrunnen for dei faglege detaljane er eit intervju eg har gjort med tannlækjar Johan Øiestad.

Då eg måtte til pers med rotfylling i fjor, vart eg nyfiken på kva dette eigentleg var for noko. Denne behandlinga av eit område om lag mellom munnhola og bihola skulle altså kosta ein stad mellom 6 000 og 7 000 kroner for heile prosessen (med ny krone hadde det blitt 5 000 til 6 000 kroner til ifølgje tannlækjaren min). Det er ei form for nekrose (daud tann). Nekrose er jo ein tilstand som kan dukka opp andre stader på kroppen òg, men då vert det behandla på vanlege premiss for helsestell, med avgrensa eigendelar.

Kan føra til alvorelge sjukdomar

Kva dreiar det seg så om medisinsk sett? Nekrose i ei tann skuldast bakterier som har gått via eit hol og kome inn i rotkanalen. Her lagar dei infeksjon med det resultat at nerva døyr. Desse bakteriane kan spre seg via blodbanen og til andre stader i kroppen. Det blir kalla bakteriemi, og det er vitskaplege haldepunkt for at det er ein klår risikofaktor for til dømes hjerteinfarkt, hjerneslag, seier Øiestad. Ein går altså med såkalla patogene bakterier i kroppen.

Nekrose i munnregionen luksusproblem, men i foten sjukdom?

Ser det ut til at denne tilstanden i munnen er eit luksusproblem som ikkje har noko med helsetilstanden i kroppen som heilskap å gjera? Korleis artar nekrose i til dømes ein fot seg? Den mest typiske og alvorlege er kaldbrann (gangren). Då døyr òg vevet, og ein må amputera foten.

Då er vi ved poenget. Det gir rett og slett ikkje meining at medisinske tilstandar som liknar kvarandre, skal handsamast så ulikt. Sit det i munnen, kan det for mange dreia seg om kanskje ein tredel av ei månadsløn å gjera noko med det. Sit det i ei tå, kostar det nokre hundrelappar i eigendel.

Politisk vilje mot rekneark

Skal politikarane endeleg ta dette alvorleg no? Eller kanskje sanninga er at Finansdepartementet har rekna på det, funne ut at dette vert dyrt, og så har Helse- og omsorgdepartementet og Stortinget godteke det?

Les meir »