Feeds:
Innlegg
Kommentarar

Archive for the ‘politikk’ Category

Kan ikkje heilt dy meg for ein liten kommentar om den US-anske presidentvalkampen eg heller. Det vart rett og slett for mykje etter det tredje ordskiftet mellom dei to kandidatane.  (Og det kan henda denne blir utvida etter kvart.)

Trump må vera noko av det mest fælslege, sleipe og inkompetente eg har sett. I byrjinga av nominasjonsvalkampen trudde eg han var med for showet – og sanneleg om kjenner meg sikker no. Truleg tapar han. Men – det er eit stort men:

Det politikarar i USA likevel må ta på alvor, er dei straumdraga i samfunnet som fører fram til ein slik kandidat. Den etablerte politiske eliten i dei to partia må ta dei som stør han alvorleg. Dette er i mange tilfelle fortvilte, arbeidslause, lågtutdanna folk som har tapt mykje på globalisering og endring. Ein må òg hugsa støtta unge og har gitt til Bernie Sanders. Det er nokre understraumar frå fleire sider som har kome til overflata i denne valkampen.

Kanskje kan ein ikkje bli president i framtida utan heilt vesentlege reformar i det politiske systemet i USA. Ein kan sjå mykje av det same i Storbritannia med Brexit. Det nokså udemokratiske systemet med einmannskrinsar i begge land, fører til at store delar av røystene ikkje får representasjon i parlamenta.

No er det ikkje noka englekampanje frå noko hald i denne presidentvalkampen, men skilnaden i framtoning er i det minste enorm. Det er særleg ein bit eg synest er interessant å framheva om retorikken til dei to: Sjå på skilnaden i måten dei to vel å bruka sluttappellen i den siste debatten. Kontrasten er mildt tala grell. Både stil, førebuing og innhald viser at dei to ikkje er i same divisjon som politikarar.

(De finn det om de går nesten til slutten her https://tv.nrk.no/…/presidentvalg-u…/NNFA41013516/19-10-2016 .)

Advertisements

Read Full Post »

Korleis organiserer og samordnar vi oss for samfunnstryggleik og krisehandtering i Noreg? Er samordningsstrukturane svake på dette området? Dette skal eg freista å gje nokre svar på i denne artikkelen*.

(* Dette er opprinneleg svar på eksamen i kriseleiing (15 stp. Resultat: A.) på årsstudiet i krisehandtering ved Høgskolen i Hedmark 1.-8.12.2014. (Men med eit nytt etterord.)
Oppgåva hadde utgangspunkt i eit tekstutdrag frå Fimreite et al (2014:11):
«En overordnet problemstilling er hvordan organisering for samfunnssikkerhet har konsekvenser for krisehåndtering. Det norske forvaltningsapparatet er preget av mektige fagdepartementer og relativt selvstendige, offentlige organisasjoner. Som en følge av dette er det svak samordning på tver av sektorer og nivåer …»
– Gjør rede for det strukturelle perspektivet på samordning på nasjonalt, regionalt og kommunalt nivå. Bruk eksempler.
– Drøft påstanden tilforfatterne at den strukturelle samorningen er svak på tvers av sektorer og nivåer. Trekk inn kultur, kommunikasjon og relasjonsledles i drøftingen. Bruk eksempler. Omfang: ti sider.)

(meir…)

Read Full Post »

Det kan sjå ut til at nokre politikarar har problem med å forstå at munnen er ein del av kroppen. Er det difor dei slit med å vedta å få visse typar tannbehandling inn i same system som anna helsehjelp? Eller er det fare for at nokre trur tannhelse handlar mest om kosmetisk behandling og eit lite hol i ny og ne? Då skal det vera meg ei glede å fylla att kunnskapsholet – rotfylla det.

Eg synest rotfylling er eit godt døme, fordi diagnosen bak denne behandlinga viser korleis tilstandar i munn og tenner kan likna på tilsvarande på andre delar av kroppen. Men der ein i det eine tilfellet fort må ut med 6-7 000 kroner, det andre kanskje nokre eigendelar til fastlækjar og spesialisthelseteneste. Men dei siste overstig ikkje 2040 kroner i 2013 (sjå lenkje til Helfo nedanfor).

Sidan eg meiner dette er eit så talande døme, skal eg forklara det nokså inngåande. Bakgrunnen for dei faglege detaljane er eit intervju eg har gjort med tannlækjar Johan Øiestad.

Då eg måtte til pers med rotfylling i fjor, vart eg nyfiken på kva dette eigentleg var for noko. Denne behandlinga av eit område om lag mellom munnhola og bihola skulle altså kosta ein stad mellom 6 000 og 7 000 kroner for heile prosessen (med ny krone hadde det blitt 5 000 til 6 000 kroner til ifølgje tannlækjaren min). Det er ei form for nekrose (daud tann). Nekrose er jo ein tilstand som kan dukka opp andre stader på kroppen òg, men då vert det behandla på vanlege premiss for helsestell, med avgrensa eigendelar.

Kan føra til alvorelge sjukdomar

Kva dreiar det seg så om medisinsk sett? Nekrose i ei tann skuldast bakterier som har gått via eit hol og kome inn i rotkanalen. Her lagar dei infeksjon med det resultat at nerva døyr. Desse bakteriane kan spre seg via blodbanen og til andre stader i kroppen. Det blir kalla bakteriemi, og det er vitskaplege haldepunkt for at det er ein klår risikofaktor for til dømes hjerteinfarkt, hjerneslag, seier Øiestad. Ein går altså med såkalla patogene bakterier i kroppen.

Nekrose i munnregionen luksusproblem, men i foten sjukdom?

Ser det ut til at denne tilstanden i munnen er eit luksusproblem som ikkje har noko med helsetilstanden i kroppen som heilskap å gjera? Korleis artar nekrose i til dømes ein fot seg? Den mest typiske og alvorlege er kaldbrann (gangren). Då døyr òg vevet, og ein må amputera foten.

Då er vi ved poenget. Det gir rett og slett ikkje meining at medisinske tilstandar som liknar kvarandre, skal handsamast så ulikt. Sit det i munnen, kan det for mange dreia seg om kanskje ein tredel av ei månadsløn å gjera noko med det. Sit det i ei tå, kostar det nokre hundrelappar i eigendel.

Politisk vilje mot rekneark

Skal politikarane endeleg ta dette alvorleg no? Eller kanskje sanninga er at Finansdepartementet har rekna på det, funne ut at dette vert dyrt, og så har Helse- og omsorgdepartementet og Stortinget godteke det?

(meir…)

Read Full Post »

[Oppdatert 24. oktober]

Det går heitt og høgt for seg om bygging av Munch-museum for tida. Ein utløysande faktor no er at tilhengjarar av Lambda-bygget driv ivrig «re-lansering» av bygget og har skipa til fakkeltog 23. oktober. Berre verkemiddelet har ført til ein del reaksjonar. Dette ser ut som verkemiddel-overkill og symbolikk på ville vegar.

Men kronikken til operadirektør Tom Remlov i Aftenposten lyfter spørsmålet godt.

Eg snur, trur eg. I utgangspunktet tykte eg Bjørvika var ein god idé, men at Lambda var eit svært dårleg val. Så har eg tenkt at no er snart Bjørvika heilt øydelagt, så eitt bygg eg mislikar frå eller til, kva gjer vel det? Eg reiser altså gjennom dette området kvar dag (med buss som kjem frå Mossevegen og stoppar ved Operaen). Med all bygginga der er det kanskje på tide å stoppa opp og heller tenkja på utviklinga av ein akse mot Tøyen og tenkja store utviklingsgrep der.

Det har vore lett å tenkja at så stor verdsarv som Munch er, må liggja langt over byutviklingspolitiske grep – gjerne omtala lokaliseringskrangel på norsk. Eg har tenkt slik i ein del tilfelle. Det er ofte noko smålåte over ordskiftet om kulturarv. Men det kan sjå ut til at det er når Munch er ute til lufting rundt i verda, det verkeleg set merke. Berre sjå på tilstrøyma til utstillingane som har vore i Frankrike, Tyskland og England nyleg. Men eg synes altså vi skal leggja mykje pengar i nytt museum for denne kunsten. La det bli storfelt, ei djerv satsing, slik det vart med Operaen. Eg synest det er grunn til å tenkja over det Anne-Britt Gran (professor påi BI og fagleg leiar for bach.programmet i Kultur og ledelse) sa på Twitter 23. oktober:

Munch overlever som stor kunstner uansett, derfor bør nytt museum primært ses i byutviklingssammenheng.
(@abgran)

Ei anna sak er at nokre framstiller det som om Tøyen ligg langt unna sentrum. Det er ikkje sant. Det er berre ikkje så vanleg å gå frå Operaen og dit. Endå betre grunn til å gjera noko vesentleg at med aksen Tøyen – Bjørvika, med andre ord.

Og så er det med god grunn Remlov minner om operasaka. Eg stod midt oppe i henne og meinte det var greitt å byggja på Vestbanen dersom ein ikkje hadde så store ambisjonar at det måtta koma raskt framfor godt. Om ein derimot verkeleg meinte operasaka var viktig, meinte eg ein burde la det ta litt meir tid, og få ei meir storslått løysing.  Få som angrar no, trur eg. Vi må faktisk tenkja like bravt om Munch-arven. Tenk på kva Bilbao satsa med Guggenheim og utvikling av byen.

Det har blitt freistande å finlesa alle planane knytte til by- og museumsutvikling på Tøyen.

Nokre lenkjer

Read Full Post »

Det går jamt høglytt strid om sjukehuskø og mangel på ressursar. Og så kjem Helse- og omsorgsdepartementet og føreslår at offentleg helseteneste skal ta seg av rituell omskjering av gutar «fordi det vert gjort uansett», som statssekrekretær Tord Dale sa i Dagsnytt 18 i ettermiddag. Særleg det siste er ein måte å argumentera på som nokre fort kan gripa til når det gjeld jenter òg. Vel, det er eit anna ordskifte, men må nemnast når argumentasjonsmåten er så enkel. Om slik argumentasjon skal vera gjengs, skal dei få det travelt med å oppretta ein del andre tilbod òg.

Etter mi meining er dette heller ikkje eit område å prioritera når andre tilbod står i fare for å bli borte. Ein del ting må ein til privat klinikk for å få «pynta på». Dette er eit slikt område. Så får helse- og barnevernsstyresmaktene heller sjå til at ein finn andre måtar å bli kvitt den farlege praksisen vi òg veit eksisterer.

Denne saka tykkjer eg Nasjonalt råd for prioritering og kvalitet i helsevesenet sjå på.

Ei anna sak er den generelle motstanden eg har mot slike rituelle inngrep, anten det gjeld gutar eller jenter. Det er eit ordskifte for seg, men sjølvsagt ein del av heile biletet. Det er heilt utruleg korleis ein del synest det er greitt å forsvara just denne religiøst funderte praksisen (fordi han er fire tusen år gamal…), medan andre tradisjonar vil dei går føre for å bli kvitt. Skal kvinner teia i forsamlinga? Noko anna folk vil ta vare på frå den tida?

Det er trist korleis motstandarar av barneomskjering vert stempla som motstandarar mot religiøse grupper. Det betyr at når ein vil setja det frie valet til born, mot unødige, irreversible inngrep i friskt vev, skal vaksne sine religiøse val stå over. Vel, eg let valet liggja hjå barnet. Stemplinga forsvinn vonleg om nokre generasjonar.

Kva tykkjer du?

Andre lenkjer:

Andre i ordskiftet:

Read Full Post »

Er det nokon som kjenner att eitt eller anna med denne formuleringa, men likevel tykkjer det er noko anleis enn de er vande med? Det er just meininga. Dei fleste kjenner det bedriftsøkonomiske omgrepet «utgift til inntekts ervervelse». Men dette dreiar det seg ikkje om i fellesskaps- og velferdssektorane som ikkje har overskot som økonomisk mål.

I dag skal Stortinget handsama revidert nasjonalbudsjett. Det er sjølvsagt ikkje i revidert ein tek dei store grepa, men det er eit passande høve til å reflektera litt. Regjeringsapparatet er godt i gang med budsjettet for 2011. Ønskjet mitt er at ein styrkjer tenkinga om at ein må førebyggja og investera godt. Eg er heilt overtydd om at ein ved å leggja inn kronene ein stad, og samordna godt, sparer kroner ein annan stad.

Det går jamt ordskifte om manglande investeringar, mangel på vedlikehald osb. Eit område er jernbanen, der manglande investeringar gjennom tiår har fått talar for seg. Ein kan òg få inntrykk av at det er for dårleg samordning og heilskapsforståing der eit område høyrer heime i fleire departement eller andre, til dømes kommunane. Dette har eg mellom anna gitt døme på i innlegget Sats på symjehallar.

Alfor ofte høyrer vi statsrådar og andre skulda på at «det høyrer ikkje heime i departementet mitt..» og liknande. Nei, det er jo rett det. Men eg saknar ei meir offensiv kraft for betre samordning. Eg utfordar politikarar og styremakter elles til å gå grundig til verks og tenkje på korleis dei skal bruka fellesskapsressursane slik at vi førebyggjer og investerer godt. Det vil vi spara på og dessutan unngår ein mykje plage om ein skade og reparasjonsbehov ikkje oppstår.

Hadde vi ikkje ein samordningsminister ein stad der ute?

Read Full Post »

Gratulerer alle så mykje med 125-årsdagen for jamstellingsvedtaket!

Eg starta feiringa med kronikk i Aftenposten 11. mai:

12. mai er det 125 år sidan Stortinget gjorde jamstellingsvedtaket som sidestilte landsmålet med «det almindelige Skrift- og Bogsprog».

Det er grunn til å feira åremålsdagen for jamstellingsvedtaket med å byda folk til å leita opp meir av mangfaldet. For vi har det alle på tunga, og vi ser det på trykk kvar dag landet ikring. Ei oppdagarferd i det språklege mangfaldet i Noreg tek aldri slutt. Eit 125 år gammalt vedtak i Stortinget kan ta delar av æra for det.

Les heile kronikken her.


Ein kan nytta det folk skriv på mange måtar. Lektor Liv Maria Schou ved St. Hallvard vidaregåande skule i Lier tok tak i kronikken i norskklassen sin. Les meir om dette her.  Der kan de lesa meir om korleis ho og elevane nyttar Facebook som arena for arbeidet med norskfaget. Dei er nyskapande på dette området. Elevane er dyktige, kjem med faglege innspel og har ein fin og kameratsleg stil i ordskiftet. Eit godt føredøme for bruk av sosiale medier i skulen.

Read Full Post »

Older Posts »